Üreter Taşı

Üreter taşı, böbrekte oluşan taşın böbrekten mesaneye idrarı taşıyan kanal olan üreter içine ilerlemesi veya doğrudan bu kanalda oluşması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Üreter, idrar iletiminin sağlandığı dar ve hassas bir yapı olduğu için bu bölgede yerleşen taşlar çoğu zaman ani başlayan şiddetli ağrıya ve idrar akımında tıkanmaya yol açabilir.

Üreter taşı, acil başvuruya en sık neden olan taş hastalıkları arasında yer alır. Günümüzde gelişmiş görüntüleme yöntemleri ile taşın yeri ve büyüklüğü net olarak belirlenebilmekte; hastaya özel planlanan kapalı ve minimal invaziv tedavi yöntemleri sayesinde kısa sürede ve yüksek başarıyla tedavi edilebilmektedir.

Sık Sorulan Sorular

Üreter taşı sık görülür mü?

Evet.

Üreter taşı, toplumda sık karşılaşılan bir sağlık sorunudur. Taşların büyük bir bölümü böbrekte oluşur ve zamanla üreter kanalına ilerler. Bazı hastalarda ise taş doğrudan üreter içinde gelişebilir. Taşın üreterin üst, orta veya alt bölümünde yerleşmesi; ağrının şiddetini, hastada ortaya çıkan şikâyetleri ve uygulanacak tedavi yöntemini etkiler.

Üreter taşı neden oluşur?

Üreter taşının temel nedeni, böbrek taşı ile aynı mekanizmalara dayanır. İdrarda bazı minerallerin yoğunluğunun artması ve idrarın yeterince seyrelmemesi taş oluşumunu kolaylaştırır.

En sık görülen nedenler şunlardır:

* İdrarda kalsiyum artışı

* Sitrat düşüklüğü

* Oksalat veya ürik asit artışı

* Günlük sıvı tüketiminin yetersiz olması

* Fazla tuz ve hayvansal protein tüketimi

Ayrıca;

* idrar yolu enfeksiyonları,

* üreter darlıkları ve doğuştan yapısal problemler,

* idrar akımını bozan fonksiyonel sorunlar

taşın üreterde takılı kalmasına veya yeniden taş oluşumuna zemin hazırlayabilir.

Bu nedenle üreter taşı tedavisinde yalnızca mevcut taşı ortadan kaldırmak değil, taş oluşumuna yol açan faktörleri de araştırmak temel yaklaşımdır.

Üreter taşı tekrar eder mi?

Evet.

Üreter taşı, altta yatan nedenler ortadan kaldırılmadığında yeniden ortaya çıkabilir. Özellikle böbrekte yeni taş oluşumu devam ederse, bu taşların tekrar üretere düşmesi mümkündür.

Bu nedenle tedavi sonrasında;

* metabolik inceleme yapılması,

* beslenme alışkanlıklarının gözden geçirilmesi,

* günlük sıvı tüketiminin artırılması,

* düzenli doktor kontrollerinin sürdürülmesi

tekrarlama riskinin azaltılması açısından büyük önem taşır.

Her üreter taşı ameliyat gerektirir mi?

Hayır.

Her üreter taşı için cerrahi girişim gerekmez. Küçük boyutlu ve tıkanıklık oluşturmayan taşlar;

* yakın takip edilerek,

* sıvı alımı artırılarak,

* gerekli durumlarda ilaç tedavisi verilerek

kendiliğinden düşebilir.

Ancak taş;

* şiddetli ve kontrol edilemeyen ağrıya yol açıyorsa,

* idrar akışını engelliyorsa,

* böbrekte genişlemeye neden oluyorsa,

* enfeksiyonla birlikte seyrediyorsa

cerrahi tedavi planlanır.

Üreter taşı nasıl tedavi edilir?

Üreter taşı tedavisinde amaç, taşı en kısa sürede ve böbreğe zarar vermeden ortadan kaldırmaktır. Taşın yeri, boyutu ve sertliği ile hastanın genel durumu tedavi seçimini belirler.

Başlıca tedavi seçenekleri şunlardır:

* ESWL (vücut dışından şok dalgaları ile taş kırma)

* URS / F-URS (doğal idrar yollarından girilerek lazerle taş kırma ve çıkarma)

Günümüzde üreter taşlarının büyük bir bölümü, endoskopik yöntemlerle idrar yolundan girilerek lazerle kırılıp aynı seansta temizlenebilmektedir.

Vakum destekli sistemler sayesinde kırılan taş parçaları etkin şekilde uzaklaştırılabilmekte, işlem süresi kısalmakta ve enfeksiyon riski azaltılmaktadır. Hedef, üreter içinde taş parçası bırakmadan tam temizlik sağlamaktır.

Açık ameliyat gerekir mi?

Üreter taşı tedavisinde açık ameliyat günümüzde oldukça nadir uygulanmaktadır.

Açık cerrahi;

* çok büyük ve uzun süredir yerinde olan taşlarda,

* ciddi anatomik bozuklukların eşlik ettiği durumlarda,

* kapalı yöntemlerin başarısız olduğu özel olgularda

gündeme gelebilir.

Üreter Taşı Tedavisi Sonrası Süreç

Ameliyat ne kadar sürer?

İşlem süresi; taşın üreterdeki yerleşimine, boyutuna, sayısına ve seçilen yönteme göre değişir.

Genel olarak;

* URS / F-URS: yaklaşık 15–45 dakika

sürmektedir. Bazı zor vakalarda işlem süresi uzayabilir veya ek seans gerekebilir.

Ameliyat hangi anestezi ile yapılır?

Üreter taşı girişimleri çoğunlukla genel anestezi altında yapılır. Böylece hasta işlem sırasında ağrı hissetmez ve cerrahi işlemler güvenli şekilde uygulanır.

Ameliyat sonrası hastanede ne kadar kalınır?

Üreter taşı nedeniyle yapılan kapalı girişimlerden sonra hastaların büyük bir bölümü aynı gün veya ertesi gün taburcu edilebilir. Hastanede kalış süresi, hastanın genel durumuna ve ek bir sorun olup olmamasına göre değişebilir.

Ameliyat sonrası sonda veya stent takılır mı?

Bazı hastalarda üreterin iyileşmesini desteklemek ve idrar akışını güvenli hale getirmek amacıyla geçici olarak üretere çift J stent yerleştirilebilir. Gerekli görülen durumlarda kısa süreli mesane sondası da uygulanabilir. Bu kateterler genellikle kontrol randevusunda ağrısız şekilde çıkarılır.

Ameliyat sonrası ağrı olur mu?

İşlem sonrasında;

* kasık bölgesinde hafif ağrı,

* idrar yaparken yanma,

* stent varsa idrar yapma isteğinde artış

görülebilir. Bu şikâyetler çoğunlukla geçicidir ve ilaçlarla kontrol altına alınır.

Ameliyat sonrası idrarda kan görülmesi normal midir?

Evet.

İlk günlerde idrarda hafif kanama veya pembe renkli idrar görülmesi sık karşılaşılan ve genellikle kendiliğinden düzelen bir durumdur.

Hasta ne zaman normal hayatına dönebilir?

Üreter taşı için yapılan kapalı işlemlerden sonra hastalar çoğunlukla birkaç gün içinde günlük yaşamlarına dönebilir. Ağır fiziksel aktivitelerden kısa süre kaçınılması önerilir.

Ameliyat sonrası taş tamamen temizlenmiş olur mu?

Güncel endoskopik ve lazer teknolojileri sayesinde üreter taşlarında taşsızlık oranı oldukça yüksektir. Ancak bazı hastalarda küçük taş parçaları kalabilir veya ikinci bir işlem gerekebilir. Bu nedenle işlem sonrası kontrol görüntülemeleri önemlidir.

Ameliyat sonrası tekrar taş oluşur mu?

Evet.

Üreter taşı, altta yatan nedenler devam ederse yeniden görülebilir. Bu nedenle tedavi sonrasında;

* kan ve idrar tetkikleri,

* metabolik değerlendirme,

* kişiye özel beslenme ve sıvı tüketimi planı

oluşturulması önerilir.

Ameliyat sonrası ne zaman doktora başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

* yüksek ateş

* giderek artan veya dayanılmaz ağrı

* idrar yapmada zorlanma ya da idrar yapamama

* yoğun veya devam eden kanama

* kötü kokulu idrar

* genel durumda belirgin bozulma